Internet i jego szybki rozwój doprowadził do powstania ogromnej grupy społecznej, w której tak jak każdej innej społeczności dochodzi do łamania bądź przekraczania prawa.

W ostatnich latach najczęściej naruszanym prawem przez użytkowników Internetu jest prawo a dokładniej prawa autorskie. Zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych wyróżniamy dwa rodzaje praw autorskich: osobiste i majątkowe.

Prawo autorskie osobiste jest niezbywalne i chroniące więź twórcy z utworem bezterminowo. W szczególności zawiera prawo do:

1. autorstwa utworu,
2. oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo,
3. nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,
4. decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
5. nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Natomiast prawo autorskie majątkowe, w odróżnieniu od osobistego, jest zbywalne a ochrona twórcy jest ograniczona w czasie. W jego skład wchodzi prawo do:

1. korzystania z utworu,
2. rozporządzania nim,
3. wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

W Internecie prawa autorskie łamane są w dwóch przypadkach.

Pierwszy z nich to pobieranie utworów chronionych prawem autorskim ze stron internetowych oraz działalność sieci p2p, które umożliwiają wymianę tychże utworów pomiędzy internautami. Mamy tu do czynienia z dwoma sytuacjami: rozpowszechnianiem i pobieraniem plików takich jak filmy, muzyka, programy komputerowe czy gry. Jeżeli chodzi o rozpowszechnianie utworów bez zgody twórcy to zgodnie z prawem autorskim jest to przestępstwo ścigane przez prawo. Natomiast w kwestii pobierania, nie wnikając w szczegóły prawne, występują wątpliwości czy jest ono niezgodne z prawem.
Wyjątkiem od zasady bezprawnego rozpowszechniania jest prawo dozwolonego użytku, które pozwala korzystać z utworu bez zgody twórcy przez wielu użytkowników jeżeli pozostają ze sobą w związku osobistym.

W drugim przypadku mamy do czynienia z tzw. plagiatem czyli nielegalnym kopiowaniem tekstów lub zdjęć zamieszczonych w sieci. W zakres plagiatu wchodzi również przywłaszczanie sobie autorstwa cudzego utworu w całości lub jego części. Wszystkie powyższe działania są oczywiście z mocy ustawy zabronione.
Przepisy prawa przewidują od przytoczonych reguł pewne wyjątki, a mianowicie prawo cytatu i prawo przedruku. Prawo cytatu pozwala pod pewnymi warunkami określonymi przez ustawodawcę na przytaczanie utworów w części lub drobnych utworów w całości, które wcześniej już zostały rozpowszechnione. Natomiast prawo przedruku ma zastosowanie przy rozpowszechnianiu utworów autorskich w celach informacyjnych w prasie, radiu i telewizji. W praktyce dotyczy to jedynie środków masowego przekazu.

Reasumując, Internet postrzegany jest przez wielu jego użytkowników jako miejsce nieograniczonej i nieskrępowanej wolności, gdzie wszelkie działania naruszające prawa autorskie są dozwolone. Taki stan rzeczy sprzyja z pewnością poczucie, choćby i pozornej, anonimowości a w konsekwencji bezkarności. Internauci mają świadomość, że za swoje czyny w sieci praktycznie nie ponoszą żadnej odpowiedzialności. Jednak powoli sytuacja taka zaczyna się zmieniać i dla tego należy pamiętać, że prawo tak samo obowiązuje w rzeczywistości realnej jak i w rzeczywistości wirtualnej.

Autor: Maciej Czaprowicz