Każda osoba niepełnosprawna doskonale zdaje sobie sprawę ze swoich ograniczeń. Jednak wszelkie problemy z tym związane można w dużej mierze ograniczać, a czasem nawet usuwać. Zakup samochodu jest zawsze niezwykle ważną decyzją i inwestycją – dla każdego. W przypadku osób borykających się z niepełnosprawnością jest to działanie podwójnie ważne, gdyż nie liczy się tutaj tylko niezawodny silnik, osiągi i wygląd, ale także cały osprzęt, który umożliwia prowadzenie auta przez osobę z ograniczeniami ruchowymi.

Na rynku motoryzacyjnym dostępne są auta z już przygotowanym, fabrycznym sprzętem, ale także można zlecić przystosowanie samochodu odpowiedniemu warsztatowi, który zajmie się wykonaniem niezbędnych przeróbek. W pewnych przypadkach wystarczy zakup samochodu z automatyczna skrzynią biegów, co w całości rozwiąże problem osób z niedowładem bądź amputowaną lewą nogą, dzięki temu znika problem obsługi sprzęgła. Jednak większość samochodów dla osób niepełnosprawnych musi zostać przystosowana w znacznie szerszym aspekcie. Posiadacz auta bez automatycznej skrzyni biegów może wyposażyć je w tzw. sprzęgło automatyczne – siłownik podciśnieniowy, który reagując na zmianę biegów automatycznie powoduje wrzucenie biegu lub wysprzęglenie lub ręcznie obsługiwany sterownik sprzęgła, jeśli kierowca sam chce decydować o dynamice jazdy. Ręcznie można także sterować pedałem gazu i hamulca, dzięki modułowi RGH. Także osoby z dysfunkcją kończyn górnych będą w stanie poprowadzić auto dzięki przenoszeniu różnorodnych przełączników na stronę, która będzie możliwa do obsługiwania. Firmy specjalizują się więc, zgodnie z potrzebami konkretnej osoby, w przenoszeniu włącznika kierunkowskazów, wycieraczek, świateł. Operuje się też gazem lub hamulcem – jest możliwość przeniesienia tych pedałów na stronę lewą, tak by osoba z dysfunkcją prawej kończyny dolnej mogła bez problemu prowadzić. Sporą ingerencją w samochód jest także montaż niezbędnego dla osób na wózkach sprzętu typu: fotel na szybkozłączach, umożliwiających umieszczanie na ich miejscu wózka inwalidzkiego, windy lub najazdu załadunkowego dla wózka z pasażerem oraz tzw. "żurawików" – ułatwiające załadunek wózka do bagażnika lub na dach auta. O ile łatwo kupić już na polskim rynku samochód z automatyczną skrzynią biegów, to o inny sprzęt niezbędny do prowadzenia, osoba niepełnosprawna musi się zatroszczyć sama. Kupując nowe auto, warto zastanowić się nad specjalnie przygotowanymi dla niepełnosprawnych kierowców ofertą salonów Fiata, Skody oraz Toyoty. Skoda dzięki programowi „Przyjazne auto” wszystkie modele nowych samochodów dostosowuje do indywidualnych potrzeb osób niepełnosprawnych w oparciu o urządzenia renomowanej firmy Guidosimplex, której wyłącznym przedstawicielem na Polskę jest firma Efektor sp. z o.o. z Warszawy. Również w sprzęt firmy Guidosimplex wyposaża swoje auta firma Fiat. Działający od 1998 roku program Autonomy powstał w celu stworzenia integralnej oferty dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. Na stronie Fiata możliwy jest do pobrania w cennik wyposażenia dodatkowego wraz z wyszczególnieniem do jakiego typu dysfunkcji jest on niezbędny. Z kolei Toyota w swoim programie Mobility oferuje Toyotę Yaris i Aygo wyposażone w skrzynię biegów typu MMT (działa podobnie jak typowy automat, chociaż ma klasyczne sprzęgło obsługiwane przez hydrauliczny siłownik). Wszystkie z wymienionych marek oferują preferencyjne warunki zakupu – kredyt i indywidualne rabaty wraz z fachową poradą i szkoleniem użytkownika w zakresie nowo zamontowanych urządzeń. Dla osób o mniej zasobnym portfelu, Skoda przewiduje także możliwość Adaptacji wybranych samochodów używanych marki Skoda oferowane w ramach programu Sprawdzone Auto przez sieć dealerską Skoda Auto.

Pozostali dilerzy natomiast odsyłają do odpowiedniej firmy, która zajmuje się przeróbkami i w sposób profesjonalny dokonuje niezbędnych modyfikacji. Warto tutaj podać listę zakładów specjalizujących się w przerabianiu samochodów do potrzeb osób niepełnosprawnych: kliknij

Wiele nowszych aut jest już wyposażonych w standardzie w dodatkowe elementy, ułatwiające obsługę także osobom niepełnosprawnym. Są to na przykład: czujnik deszczu (który uruchamia wycieraczki automatycznie po wykryciu opadów na szybie) oraz system wspomagania parkowania (tzw. „czujnik parkowania”) ułatwiający zaparkowanie zwłaszcza osobom na wózkach oraz z urazami odcinka szyjnego kręgosłupa, kiedy możliwości ruchowe kierowcy są znacznie ograniczone. Czujniki umieszczane są na zderzakach i dzięki sygnałom dźwiękowym, a czasem także wizualnym, informują kierowcę o zbliżaniu się do przeszkody. Jednak jest to naprawdę niewiele, biorąc pod uwagę zmiany jakie musi przejść auto, by mogło być prowadzone przez osoby z dysfunkcjami ruchowymi. Problemem ciągle jest zakup używanego auta z gotowym sprzętem (takie modyfikacje są dokonywane do potrzeb konkretnej osoby), zaś przeniesienie sprzętu do innego modelu auta jest często niemożliwe ze względów technicznych.

Największym jednak problemem pozostają finanse. Niestety, koszty dostosowania samochodu nie są małe i wahają się od kilku do nawet kilkunastu tysięcy, co nierzadko jest sporą częścią ceny samego auta. Obecnie ubiegać się można o środki z programu „Pegaz” realizowanego przez PFRON, na pokrycie kosztów przystosowania samochodu. To jednak jest możliwe zwykle tylko na początku roku, ze względu na bardzo małe środki przeznaczane na ten cel.

Jeśli nie uda się otrzymać dofinansowania, jedynym „źródłem” finansowania okazać się może własna kieszeń, odliczenie w PIT kwoty, którą przeznaczono na zakup niezbędnego sprzętu, a także kredyty oferowane przez wybranych dilerów samochodów.

J.T.