Możesz się szkolić i pracować, a przez to aktywniej uczestniczyć w życiu społecznym. Nawet jeśli posiadasz orzeczenie o niepełnosprawności stwierdzające twoją niezdolność do pracy masz prawo rozwijać się zawodowo. Praca oznacza samodzielność i stanowi element rehabilitacji. Dlatego przeczytaj ten artykuł i dowiedz się, w jaki sposób możesz się zarejestrować w urzędzie pracy i korzystać z jego usług.
W zależności od twojej sytuacji możesz się zarejestrować jako osoba bezrobotna bądź poszukująca pracy.

Osobą bezrobotną zostaniesz jeśli:

• Jesteś zdolny/a do pracy w co najmniej połowie pełnego wymiaru pracy, nie uczysz się (z wyjątkiem szkół dla dorosłych, egzaminów eksternistycznych bądź studiów niestacjonarnych w szkołach wyższych) i masz ukończone 18 lat, ale nie więcej niż 60 (w przypadku kobiet) / 65 (w przypadku mężczyzn),
• Nie jesteś osobą tymczasowo aresztowaną i nie odbywasz kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego,
• Nie masz dochodów z takich źródeł, jak emerytura lub renta (z tytułu niezdolności do pracy, szkoleniowa, socjalna, rodzinna) w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę ani pobierać zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, a także zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania oraz świadczenia szkoleniowego po ustaniu zatrudnienia,
• Nie jesteś właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe oraz osoba, której przysługuje ubezpieczenie emerytalne i rentowe z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe,
• Nie uzyskujesz przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej, o ile dochód ten nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych (co ustala Prezes Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o podatku rolnym), a także podlegającym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie,
• Nie posiadasz wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i nie podlegasz obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników,
• Twój miesięczny przychód nie może przekraczać połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.

W innym przypadku, jeśli nie jesteś zatrudniony/a lub chcesz zmienić pracę, wymiar czasu pracy lub znaleźć dodatkowe zatrudnienie, możesz się zarejestrować jako osoba poszukująca pracy.
Jeśli jesteś zarejestrowany/a jako bezrobotny/a możesz korzystać z takich samych usług urzędu jak wszyscy bezrobotni.
Jako osoba poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu możesz korzystać z: pośrednictwa pracy, usług EURES (Europejskich Służb Zatrudnienia), poradnictwa zawodowego i pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, a także ze szkoleń, stażu, prac interwencyjnych, przygotowania zawodowego dorosłych, badań lekarskich lub psychologicznych, stwierdzających twoją zdolność do wykonywania pracy, uczestnictwa w szkoleniu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, odbywania stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych lub określających szczególne predyspozycje psychofizyczne wymagane do wykonywania zawodu, zwrotu kosztów przejazdów w czasie obywania stażu, kosztów zakwaterowania i dojazdu na badania lekarskie lub psychologiczne w przypadkach określonych art. 45 ust. 1, 2 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia finansowania kosztów, przejazdu do pracodawcy i powrotu do miejsca zamieszkania, jeśli zostałeś skierowany do pracodawcy poza twoim miejscem zamieszkania oraz studiów podyplomowych.
Ponadto możesz się ubiegać o przyznanie jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej lub wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej.
Masz wiele możliwości. Znajdź powiatowy urząd pracy, pod który podlegasz ze względu na swoje miejsce zamieszkania i zrób pierwszy krok na ścieżce kariery zawodowej.

Twoje obowiązki

Gdy zarejestrujesz się w Urzędzie Pracy pamiętaj o swoich obowiązkach:

• zgłaszaniu się do urzędu pracy w wyznaczonych terminach i na każdorazowe wezwanie,
• poinformowaniu w ciągu 7 dni o przyczynie niestawienia się na spotkanie,
• informowaniu, najpóźniej w ciągu 7 dni o zmianie danych, które podałeś/aś w karcie rejestracyjnej,
• poinformowaniu o niezdolności do pracy (na druku ZUS-ZLA) w terminie do 2 dni od wystawienia zaświadczenia i dostarczeniu go w czasie do 7 dni,
• podjęciu i nieprzerywaniu szkoleń, studiów podyplomowych, przygotowania zawodowego lub indywidualnego planu działania, a także poddaniu się badaniom lekarskim lub psychologicznym w celu ustalenia zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy,
• podjęciu zaproponowanej ci pracy, jeśli jest ona zgodna z twoimi kwalifikacjami,
• wyrejestrowaniu się w momencie podjęcia pracy.

Jeśli nie dopełnisz któregoś z tych obowiązków lub złożysz wniosek o rezygnację z pomocy urzędu pracy zostaniesz pozbawiony statusu osoby poszukującej pracy na 120 dni, zaś osoby bezrobotnej na 120, 180 lub 270 dni przy odpowiednio: pierwszym, drugim lub trzecim niewywiązaniu się ze zobowiązań. Po tym czasie będziesz mógł zarejestrować się ponownie.

Jak się zarejestrujesz?

Rejestrując się w urzędzie pracy wypełniasz kartę rejestracyjną i przedstawiasz następujące dokumenty:

• dowód osobisty (lub tymczasowy dokument stwierdzający tożsamość wraz z zaświadczeniem z urzędu meldunkowego o miejscu zamieszkania i numerem PESEL),
• orzeczenie o stopniu niepełnosprawności,
• oryginały świadectw pracy ze wszystkich miejsc pracy i ich kserokopie,
• Numer Identyfikacji Podatkowej (decyzja o nadaniu z Urzędu Skarbowego),
• świadectwo ukończenia szkoły powyżej szkoły podstawowej (oryginał i kserokopia),
• decyzję o wyrejestrowaniu pozarolniczej działalności gospodarczej (jeśli taką prowadziłeś) i legitymację ubezpieczeniową z wypełnioną przez ZUS rubryką „Potwierdzenie okresów ubezpieczenia" lub zaświadczenie z ZUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (oryginał i kserokopia),
• zaświadczenie o dochodzie brutto za każdy przepracowany miesiąc (oryginał i kserokopia) jeśli byłeś zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy i formie pracy nakładczej (chałupniczej),
• oryginał umowy (oryginał i kserokopia) i zaświadczenie o dochodzie brutto za każdy przepracowany miesiąc i podleganiu ubezpieczeniu społecznemu,
• jeśli pracowałeś na podstawie umowy - zlecenie lub realizowałeś umowę o dzieło,
• zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu oraz o osiąganych,
• dochodach, za każdy przepracowany miesiąc jeśli wykonywałeś pracę na podstawie umowy agencyjnej
• świadectwo pracy (oryginał i kserokopia) jeśli uczyłeś się w szkole przyzakładowej,
• jeśli pobierałeś lub pobierasz świadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej: zasiłek stały, stały, wyrównawczy, gwarantowany zasiłek okresowy lub rentę socjalną,
• zaświadczenie o okresie otrzymywania określonego świadczenia (oryginał i kserokopia),
• zaświadczenie z ZUS o pobieraniu w okresach poprzedzających rejestrację zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, wychowawczego lub renty inwalidzkiej lub świadczenia rehabilitacyjnego,
• książeczka wojskowa (w przypadku odbycia służby wojskowej),
• legitymacja ubezpieczeniowa,
• świadectwa ukończenia szkoły ponadpodstawowej oraz innych dokumentów,
• koniecznych do ustalenia kwalifikacji zawodowych (oryginał i kserokopia),
• zaświadczenie stanowiące o okresie zasiłków gwarantowanych,
• wypis od lekarza o zdolności do pracy jeśli w ostatnim dniu lub po ustaniu zatrudnienia (przez okres powyżej 30 dni) przebywałeś na zwolnieniu lekarskim,
• zaświadczenie z właściwego Urzędu Gminy o wysokości hektarów przeliczeniowych gruntów rolnych oraz decyzję z KRUS-u (w przypadku podleganiu pod ubezpieczenie) jeśli jesteś właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Akty prawne określające twoje prawa i obowiązki w dziedzinie życia zawodowego znajdziesz m.in. na stronie Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych: www.niepelnosprawni.gov.pl. Są to:

1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 Nr 14, poz. 92 z późn.zm.).
2. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn.zm.).
3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (Dz. U. z 2007 Nr 194, poz.1403 z późn. zm.).
4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej (Dz. U. z 2007 Nr 194, poz.1404 z późn. zm.).
5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz. U. z 2009 Nr 142, poz. 1160).
6. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 marca 2007 roku w sprawie standardów usług rynku pracy (Dz. U. z 2007 Nr 47, poz. 314).
7. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 marca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków prowadzenia przez publiczne służby zatrudnienia usług rynku pracy (Dz. U. z 2007 Nr 47, poz. 315).

Autor: Katarzyna Binder