Wrocław – grudzień 2011, salon AlmiDecor – to tu zorganizowano niezwykłą jak na naszą rzeczywistość wystawę. Jej autorem jest Rafał Michalak – fotograf poruszający w swych pracach tematy trudne i kontrowersyjne. Zaś bohaterami tychże zdjęć są osoby niepełnosprawne.

Wystawa została zorganizowana 17 grudnia 2011 roku we Wrocławiu. Wpierała projekt pt. „Metamorfozy – przeciw społecznej niewidzialności”.

Cykl 15 dyptyków ukazuje w niecodziennym stylowym otoczeniu salonu postacie z bajek m.in. Napoleona czy Królową Śniegu. Na pierwszy rzut oka nie jest w tym nic niezwykłego. Oglądający ma przed sobą fotografię ucharakteryzowanej na postać bajkową kobiety czy mężczyzny. Jednak, po bliższym zapoznaniu się, zaczyna zauważać detale i ten najistotniejszy – fragment wózka inwalidzkiego.

Czy naprawdę są „inni”?

Celem tego przedsięwzięcia jest próba pokazania osób z niepełnosprawnością ruchową jako kogoś zupełnie niewiarygodnego oraz że wózek inwalidzki to nieodłączna część ich rzeczywistości, który stanowi jedynie środek lokomocji i nie należy ich postrzegać przez jego pryzmat. Często jednak człowiek poruszający się na wózku inwalidzki zostaje napiętnowany przez społeczeństwo. Mówi się o nim „ta na wózku” lub „ten niepełnosprawny” zamiast używać – jak wymaga tego kultura – formuły grzecznościowej Pani Kowalska czy Pan Kowalski. Pełnosprawni nie chcą wierzyć, iż ktoś z jakąkolwiek wadą mógłby okazać się lepszy od niego. Nie potrafi z taki człowiekiem rozmawiać, bo paraliżuje go strach przed nieznanym. Nie liczy się wtedy osobowość, lecz to, co widzi.

Fotograficzna rzeczywistość

Tych 15 fotografii ma więc ukazać osoby niepełnosprawne ruchowo jako zwykłych modeli. Pomysł fotografa był taki: każdej osobie wykonano po dwa zdjęcia. Na jednym pozowali w przepięknej charakteryzacji w taki sposób, aby nie było widać ich wózka, a na drugiej już na wózku, którego fragment odsłonięto. Dopiero ta druga fotografia odsłania rzeczywistość, ale nie w sposób ostentacyjny, lecz w subtelnym przyciemnionym otoczeniu. Nie jest to więc ani wulgarne, ani prześmiewcze. Pokazuje prawdziwą postać z krwi i kości w bajkowej scenerii.  Widz skupia się na pięknie otoczenia, a to, co odchodzi na plan drugi, to właśnie wózek, ponieważ każda z osób jakby wychodziła z ciemności.

Nie jest to pierwszy taki projekt, ponieważ tego rodzaju pomysły realizowano już wcześniej. Wystarczy wspomnieć kilka akcji nagłośnionych przez telewizję publiczną czy TVN. Wciąż jednak mamy do czynienia ze zjawiskiem na tyle rzadkim, że traktujemy go jako ciekawostka albo news w wiadomościach czy telewizji  śniadaniowej. Czy powinno tak być? Czy wciąż osoby niepełnosprawne muszą walczyć o swoje prawo do człowieczeństwa? Jak długo to potrwa? Na te pytania nie można jednak odpowiedzieć.  

Patronem przedsięwzięcia jest Stowarzyszenie AXIS oraz Stowarzyszenie Coś Dobrego. Projekt sfinansowały PFRON oraz Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego. Więcej informacji na stronie www.metamorfozy.org.pl .

Autor: Sylwia Cegieła